Çin ve ABD ortasında ticaret tansiyonu son yıllarda hiç olmadığı kadar yüksek. Bunun art planında ise 1,19 trilyon dolarlık bir sayı var.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’da yaptığı yıllık kıymetlendirme toplantısında Türkiye ve Çin ortasındaki ticaret açığına dikkat çekti. 

Çin Gümrükler Genel Yönetimi, Aralık 2025 periyodu ile 2025 yılı genelini kapsayan dış ticaret bilgilerini açıkladı.

Buna nazaran, 2025’te ihracat yıllık bazda yüzde 5,5 artışla 3,77 trilyon dolara ulaşırken evvelki yıla nazaran artış kaydetmeyen ithalat 2,58 trilyon dolar oldu.

Dış ticaret fazlası, kasım ayında kümülatif olarak 1 trilyon dolar eşiğini aşmasının akabinde yıl sonunda 1,19 trilyon dolara ulaşarak yıllık bazda birinci kere bu düzeyin üzerine çıktı ve tüm vakitlerin en yüksek kapanışını yaptı.

Aralıkta yüzde 6,6 artan ihracat, kasımdaki yüzde 5,9’luk artışın üzerine çıkarken kasımda yüzde 1,9 artan ithalat aralıkta yüzde 5,7 artış kaydetti. Aralık ayı dış ticaret fazlası da 114 milyar dolar olarak hesaplandı.

GÜÇLÜ DIŞ TİCARET PERFORMANSI

Gümrükler Genel Yönetimi Lider Yardımcısı Vang Cün, 2025 bilgilerinin açıklandığı basın toplantısında, dış şartların aleyhte olduğu bir yılda güçlü dış ticaret performansının, hükümetin destekleyici siyasetleri ve ülke endüstrisinin derinliği sayesinde gerçekleştiğini belirtti.

Çin’in bu devirde ticaret ortaklarını çeşitlendirdiğini ve risk direncini güçlendirdiğini tabir eden Vang, global büyümenin ve global ticaret ivmesinin zayıflama eğilimini sürdürdüğü yeni yılda da dış zorlukların devam edeceğine dikkati çekti.

Analistler, Trump’ın ikinci başkanlık periyodunda tarife artışlarının Çin’in ihracatını yavaşlatmasının beklendiği bir yılda, ülkenin dış ticarette güçlü performans sergilediğini, bunun iç talepteki zayıflığı dengeleyen kritik bir büyüme motoru olduğunu vurguladı.

ABD’YE İHRACAT AZALDI

ABD ile yıl boyunca devam eden tarife tansiyonu, Çin’in bu ülkeyle dış ticaretine olumsuz yansıdı. Çin’in ABD’ye ihracatı Aralık 2025’te yüzde 30, yıl genelinde ise yüzde 20 azaldı.

Öte yandan Çin’in en büyük ticaret ortağı olan Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ülkelerine ihracatı aralıkta yüzde 11,2, yıl genelinde yüzde 13,4, Avrupa Birliği (AB) ülkelerine aralıkta yüzde 11,6, yıl genelinde yüzde 8,4, Latin Amerika’ya aralıkta yüzde 9,8, yıl genelinde yüzde 7,4 ve Afrika’ya aralıkta yüzde 21,8, yıl genelinde yüzde 25,8 artış gösterdi.

Çin’in ihracatı ocak ve şubat aylarında yüzde 2,3 arttıktan sonra mart ayında ABD’nin gümrük tarifelerini daha fazla artıracağı beklentisiyle yapılan ön sevkiyatlar sayesinde yüzde 12,4 yükselmişti.

İhracat, nisan ayında karşılıklı tarife artışlarıyla tırmanan tansiyona karşın yüzde 8,1 artarak dış şoklara karşı direnç işareti vermişti.

Mayısta yüzde 4,8, haziranda yüzde 5,8, temmuzda yüzde 7,2 artan ihracat, ağustosta yüzde 4,4 azalarak son 6 ayın en düşük düzeyine inmiş, eylülde yüzde 8,3 artış kaydettikten sonra ekimde yüzde 1,1 azalmış, kasımda ise ABD ile tarife sıkıntıları ve öbür ekonomik uyuşmazlıklar konusunda varılan süreksiz uzlaşmanın tesiriyle tekrar yüzde 5,9 yükselmişti.

Çin’in ithalatı ise ocak ve şubat aylarında yüzde 8,4, martta yüzde 4,3, nisanda yüzde 0,2, mayısta yüzde 3,4 azaldıktan sonra haziranda yüzde 1,1, temmuzda yüzde 4,1, ağustosta yüzde 1,3 artmış, eylülde yüzde 7,4 artışla 17 ayın en yüksek düzeyine ulaştıktan sonra ekimde yüzde 1,1, kasımda ise yüzde 1,9 artış kaydetmişti.

ABD İLE TARİFE RESTLEŞMESİ

ABD Başkanı Donald Trump’ın 2 Nisan’da ortalarında Çin’in de bulunduğu ticaret ortaklarına getirdiği ek gümrük vergilerine Pekin’in karşılık vermesi, iki ülke ortasında bir ticaret savaşının fitilini ateşlemişti.

İki ülke ortasındaki tarife restleşmesi sonucunda ABD, Çin’e uyguladığı gümrük tarifesini yüzde 145’e, Çin de ABD’ye uyguladığı tarifeyi yüzde 125’e kadar çıkarmıştı.

Tırmanan ticari tansiyon sonrasında ABD’li ve Çinli yetkililer, tarife sıkıntısı ve ekonomik sıkıntıların tahlili için 10-11 Mayıs’ta İsviçre’nin Cenevre kentinde, 9-10 Haziran’da İngiltere’nin başşehri Londra’da, 28-29 Temmuz’da İsveç’in başşehri Stockholm’de, 14-15 Eylül’de İspanya’nın başşehri Madrid’de ve 25-26 Ekim’de Malezya’nın başşehri Kuala Lumpur’da bir ortaya gelerek müzakereler yürütmüştü.

Müzakerelerde karşılıklı tarife artışlarını 90 günlük dönemlerle iki sefer askıya alan taraflar, beşinci cins müzakerelerin sonunda ekonomik uyuşmazlıkların tahliline dair süreksiz bir mutabakat çerçevesi üzerinde uzlaşmaya vardıklarını duyurmuştu.

ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Lideri Şi Cinping’in 30 Ekim’de Güney Kore’nin Busan kentinde gerçekleştirdiği görüşmede duyurulan uzlaşma kapsamında, ABD, Çin’e fentanil ve öncül unsurlarının denetiminin yetersizliği gerekçesiyle getirdiği yüzde 20 ek gümrük tarifesini yüzde 10’a düşürürken karşılıklı tarifeler kapsamında getirdiği yüzde 24 ek tarifeyi ise 10 Kasım’dan itibaren bir yıl daha erteleyeceğini bildirmişti.

BAKAN HAKAN FİDAN: ÇİN İLE ORTAMIZDA BÜYÜK BİR AÇIK VAR

Fidan, Türkiye’de yerleşik ulusal ve milletlerarası medya kuruluşlarının temsilcileriyle İstanbul’daki bir otelde bir ortaya gelerek bilgilendirme toplantısı düzenledi. Toplantıda Çinli bir gazetecinin iki ülke bağlantılarına dair sorusuna Bakan Fidan, dış ticaret açığına dikkat çeken bir açıklama yaptı.

Fidan, “Çin alakaları bizim için kıymetli bir başlık. Geçtiğimiz haftalarda Cumhurbaşkanımızın kararıyla vizeleri kaldırdık. Bu, münasebetlerimizi ilerletme niyetimizin de bir göstergesi. Ticareti, yatırımı ve bağlantısallığı ana gündem hususuna alan bir siyaset setimiz var. Bilhassa Çin’le olan ticaret siyasetlerimizin ne halde seyrettiğini yakından takip eden arkadaşlarımız bilir. Ticaret Bakanımız ve Maliye Bakanımızla bir ortaya geldiğimizde en fazla konuştuğumuz mevzulardan biri bu. Bizim en fazla ticaret yaptığımız ülkelerden biriyle hacim yaklaşık 50 milyar dolar düzeyinde. Lakin Çin ile ortamızda çok büyük bir dış ticaret açığı var. Natürel bu dış ticaret açığının giderilmesi için görüşmeler devam ediyor. Muhakkak bir noktada daha yeterli koordine olmamız ve birbirimize daha fazla anlayış göstermemiz gerekiyor.” dedi.

“AVRUPA İLE YAPIYORUZ, ÇİN İLE DE YAPABİLİRİZ”

Çin ile de Avrupa Birliği’nde olduğu üzere istikrarlı bir ticaret yapılması gerektiğini vurgulayan Fidan, “Şu anda Türkiye’nin dış ticareti her sene kendi rekorunu kırıyor. Avrupa Birliği ile çok istikrarlı bir ticaretimiz var. Yaklaşık 230 milyar dolar civarında. Bu neredeyse yüzde 50 – yüzde 50. Bu, her iki tarafın da lehine olan ve muazzam bir ekonomik yarar üreten bir durum. Artık bunun birebirini Çin’le de yapmak istiyoruz. Kimi ülkeler var, Rusya üzere. Evet, burayla da dış ticaret açığımız var. Lakin burada tek ve büyük bir kalem üzerinden çalışıyoruz. Büyük ölçüde güç alıyoruz ve sattıklarımız sonlu kalabiliyor. Fakat Çin o denli değil. Çin için elimizde çok daha fazla enstrüman var. Bunun başında da Çin’in Türkiye’deki yatırımlarını artırması geliyor.” sözlerini kullandı.

Kaynak: Haber7